Szwecja jako jeden z pierwszych krajów w Europie postawiła wyraźną granicę dla muzyki tworzonej przez sztuczną inteligencję. Jeden z największych hitów ostatnich miesięcy – utwór „Jag Vet, Du Är Inte Min” („I Know You’re Not Mine”) – został oficjalnie usunięty z krajowych list przebojów po ujawnieniu, że w dużej mierze powstał z użyciem AI.
Piosenka, przypisana artyście o nazwie Jacub, zgromadziła ponad 5 milionów odsłuchów na Spotify i szybko wspięła się na listy przebojów. Problem w tym, że sam „artysta” nie istniał poza serwisami streamingowymi: brak mediów społecznościowych, brak wywiadów, brak koncertów. To wzbudziło podejrzenia, które postanowił sprawdzić szwedzki dziennikarz śledczy Emanuel Karlsten.
W toku dochodzenia Karlsten ustalił, że utwór został zarejestrowany przez Stellar Music, duńską firmę zajmującą się publishingiem i marketingiem muzycznym. Co więcej, osoby stojące za produkcją pracowały w… dziale AI tej firmy. Po pewnym czasie Stellar Music oficjalnie przyznało się do kulis powstania projektu Jacub.
W przesłanym oświadczeniu twórcy pisali (cytujemy za Music Radar):
Nie jesteśmy anonimową firmą technologiczną, która po prostu ‘nacisnęła przycisk’. Zespół stojący za Jacubem składa się z doświadczonych twórców muzyki, autorów piosenek i producentów, którzy zainwestowali ogrom czasu, troski, emocji oraz środków finansowych
Dodali również, że sztuczna inteligencja była jedynie narzędziem:
AI jest ‘narzędziem’ lub ‘instrumentem wspomagającym’ w procesie twórczym kontrolowanym przez ludzi… Jacub to projekt artystyczny rozwijany i prowadzony przez zespół ludzkich songwriterów, producentów i twórców. Uczucia, historie i doświadczenia w tej muzyce są prawdziwe, bo pochodzą od prawdziwych ludzi
To tłumaczenie nie przekonało jednak szwedzkiej branży muzycznej. IFPI Sweden, czyli organizacja reprezentująca przemysł fonograficzny, zdecydowała się na twarde stanowisko. Jej szef, Ludwig Werner, powiedział wprost:
Nasza zasada jest taka, że jeśli utwór jest w przeważającej mierze wygenerowany przez AI, nie ma prawa znaleźć się na liście przebojów
Sprawa Jacuba pokazuje, że pytanie nie brzmi już czy AI będzie obecne w muzyce, ale gdzie przebiega granica jej akceptowalności. Szwecja właśnie narysowała ją bardzo wyraźnie.
Decyzja Szwecji wyraźnie kontrastuje z podejściem amerykańskiego Billboardu, który dopuszcza utwory z elementami AI do swoich zestawień – o ile generują realne zainteresowanie słuchaczy. W Wielkiej Brytanii sprawa wciąż pozostaje otwarta, choć niedawno zrobiło się głośno o singlu I Ran projektu Haven. Utwór, pierwotnie nagrany z użyciem wokalu AI, zmierzał na listy przebojów, dopóki nie pojawił się spór o prawa – AI miało być trenowane na głosie Jorji Smith.
Ostatecznie piosenka została nagrana ponownie, tym razem z udziałem prawdziwej wokalistki Kaitlin Aragon, i dziś zajmuje 9. miejsce na brytyjskiej liście singli.
